globalny podatek minimalny

Globalny podatek minimalny pojawia się tam, gdzie duża grupa kapitałowa działa w różnych państwach i w części z nich osiąga zyski opodatkowane bardzo nisko. Celem systemu jest doprowadzenie do tego, aby kwalifikowane zyski takich grup były efektywnie opodatkowane co najmniej na poziomie 15% w każdej jurysdykcji.

W praktyce nie chodzi o prostą dopłatę do CIT. Grupa musi wykonać kalkulację według zasad Pillar 2: ustalić kwalifikowany dochód, podatki kwalifikowane, efektywną stawkę podatkową i ewentualny podatek wyrównawczy. Dopiero ta kalkulacja pokazuje, czy powstała luka do minimalnego poziomu opodatkowania.

W Polsce konkretne obowiązki nie wynikają z samego hasła „globalny podatek minimalny”, lecz z ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym. To ona wskazuje podatników, kalkulację, raportowanie i zapłatę.

Jak to działa w praktyce

Grupa sprawdza próg 750 mln euro, identyfikuje jurysdykcje i liczy efektywną stawkę podatkową. Jeżeli wynik jest niższy niż 15%, ustala podatek wyrównawczy i mechanizm jego poboru.

Przykład

Grupa ma spółkę w państwie X, gdzie efektywne opodatkowanie kwalifikowanego dochodu wynosi 10%. Globalny podatek minimalny oznacza, że system Pillar 2 może wymagać dopłaty odpowiadającej brakowi do minimalnego poziomu 15%, po uwzględnieniu szczegółowych zasad kalkulacji.

Pełne wyjaśnienie

O co naprawdę chodzi?

Globalny podatek minimalny brzmi tak, jakby istniał jeden podatek pobierany globalnie. To mylące.

W rzeczywistości chodzi o prostą zasadę:

duża grupa kapitałowa nie powinna mieć kwalifikowanych zysków opodatkowanych efektywnie poniżej 15% tylko dlatego, że ulokowała je w państwie o niskim opodatkowaniu.

To nie jest nowa wersja CIT. To jest system dopłaty, który uruchamia się wtedy, gdy zwykłe lokalne podatki dają zbyt niski wynik.

Krok po kroku

Krok 1 — sprawdź skalę grupy.

Globalny podatek minimalny dotyczy największych grup, a nie każdej spółki. W polskiej ustawie podstawowym progiem jest 750 mln euro skonsolidowanych przychodów.

Krok 2 — sprawdź realny poziom opodatkowania.

Nie wystarczy wiedzieć, że w państwie X nominalny CIT wynosi np. 19%. Trzeba policzyć efektywną stawkę według zasad Pillar 2.

Krok 3 — porównaj wynik z 15%.

Jeżeli efektywna stawka podatkowa w jurysdykcji jest niższa niż 15%, pojawia się pytanie o podatek wyrównawczy.

Mechanizm działania

Mechanizm zaczyna się od danych grupowych. Grupa ustala, gdzie działa, które jednostki są objęte regulacją, jaki wynik należy przyjąć do kalkulacji oraz jakie podatki można uwzględnić. Następnie liczy efektywną stawkę podatkową dla każdej jurysdykcji.

Jeżeli stawka wynosi np. 9%, system szuka brakujących 6 punktów procentowych do poziomu 15%. To nie znaczy automatycznie, że dopłata wynosi 6% całego księgowego zysku. Po drodze są korekty, substrat majątkowo-osobowy, możliwe safe harbour i odrębne zasady przypisania podatku.

Różnica: ustawa / dyrektywa / OECD

Polska ustawa używa bardziej technicznego języka: opodatkowanie wyrównawcze, globalny podatek wyrównawczy, krajowy podatek wyrównawczy i UTPR. Jeżeli analizujemy polski obowiązek, trzeba zejść do tych konkretnych pojęć.

Dyrektywa UE mówi o globalnym minimalnym poziomie opodatkowania i wskazuje, jakie mechanizmy państwa członkowskie mają wdrożyć.

OECD pokazuje pierwotny model: GloBE Rules, minimalna stawka 15%, efektywna stawka jurysdykcyjna i top-up tax.

Egzaminacyjnie

Pytanie: Czy globalny podatek minimalny jest jednym podatkiem płaconym do OECD?

Odpowiedź: Nie. To wspólny system zasad wdrażanych w prawie krajowym. W Polsce skutki wynikają z ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym, która przewiduje trzy mechanizmy podatkowe.

Jak zapamiętać?

Globalny podatek minimalny = cel systemu.

Podatki wyrównawcze = narzędzia, które mają ten cel osiągnąć.

Ryzyka błędnego rozumienia

• Nie utożsamiać tego pojęcia z jednym polskim podatkiem.
• Nie liczyć go przez proste porównanie nominalnej stawki CIT do 15%.
• Nie zakładać, że każda spółka z grupy automatycznie zapłaci podatek.
• Nie pomijać kalkulacji na poziomie jurysdykcji.

Uwagi praktyczne

W komunikacji biznesowej to dobre hasło startowe. W pracy wdrożeniowej trzeba jednak zawsze przejść do konkretnych mechanizmów: krajowego podatku wyrównawczego, globalnego podatku wyrównawczego, IIR, UTPR, raportowania i safe harbour.