Pillar 2 / Filar II

Pillar 2 pojawia się wtedy, gdy duża grupa kapitałowa działa w różnych państwach i część jej zysków jest opodatkowana bardzo nisko. System nie sprawdza wyłącznie nominalnej stawki CIT, lecz rzeczywisty poziom opodatkowania kwalifikowanego dochodu grupy w danej jurysdykcji.

Jeżeli efektywna stawka podatkowa jest niższa niż 15%, oblicza się podatek wyrównawczy. Najpierw znaczenie ma podatek pobierany lokalnie w państwie, w którym powstał nisko opodatkowany zysk. Jeżeli nie zostanie pobrany lokalnie, podatek może przejść na jednostkę dominującą. Dopiero na końcu może pojawić się mechanizm UTPR.

W praktyce Pillar 2 wymaga połączenia danych księgowych, podatkowych i konsolidacyjnych. Dlatego nie jest to tylko temat dla działu podatkowego, ale także dla finansów, controllingu, raportowania grupowego i księgowości.

Jak to działa w praktyce

Grupa identyfikuje jednostki składowe, jurysdykcje, kwalifikowany dochód, podatki kwalifikowane i efektywną stawkę podatkową. Jeżeli dla jurysdykcji stawka jest poniżej 15%, ustala kwotę podatku wyrównawczego oraz mechanizm jego poboru.

Przykład

Grupa przekracza próg 750 mln euro. W państwie X osiąga zysk i płaci efektywnie 6% podatku. Pillar 2 wymaga sprawdzenia, czy trzeba dopłacić podatek wyrównawczy do minimalnego poziomu 15% i które państwo ma prawo go pobrać.

Pełne wyjaśnienie

O co naprawdę chodzi?

Pillar 2 odpowiada na bardzo proste pytanie:

Co zrobić, jeżeli duża grupa kapitałowa wykazuje zyski w państwie, w którym realnie płaci bardzo niski podatek?

Bez Pillar 2 taka grupa mogłaby mieć wysokie zyski w jurysdykcji o bardzo niskim opodatkowaniu i nie dopłacać niczego w innych państwach. Pillar 2 mówi: sprawdźmy efektywne opodatkowanie w każdej jurysdykcji. Jeżeli jest poniżej 15%, trzeba policzyć brakującą kwotę podatku.

To jest najważniejsza intuicja:

Pillar 2 nie zastępuje CIT. Pillar 2 sprawdza, czy po lokalnym CIT zostaje jeszcze luka do minimalnego poziomu opodatkowania.

Krok po kroku

Krok 1 — najpierw sprawdzasz, czy grupa jest w ogóle objęta przepisami.

Kluczowy jest próg 750 mln euro skonsolidowanych przychodów. W polskiej ustawie chodzi o osiągnięcie minimalnego przychodu grupowego za co najmniej 2 z 4 poprzednich lat podatkowych.

Krok 2 — potem patrzysz na jurysdykcje, a nie tylko na pojedyncze spółki.

Pillar 2 nie pyta tylko: „ile CIT zapłaciła polska spółka?”. Pyta raczej: „jaka jest efektywna stawka podatkowa grupy w Polsce, Niemczech, Czechach, na Węgrzech albo w innym państwie?”.

Krok 3 — jeżeli w danej jurysdykcji stawka wychodzi poniżej 15%, liczy się podatek wyrównawczy.

Dopiero wtedy pojawia się pytanie, kto go pobierze: państwo lokalne, państwo jednostki dominującej albo inne państwa, w których grupa prowadzi działalność.

Mechanizm działania

W praktyce grupa musi zebrać dane z konsolidacji, lokalnych ksiąg, podatków bieżących i odroczonych, struktury właścicielskiej, zatrudnienia i rzeczowych aktywów trwałych. Sama deklaracja CIT nie wystarczy.

Najprostszy schemat:

1. Czy grupa przekracza próg 750 mln euro?
2. Które jednostki są jednostkami składowymi?
3. W jakich jurysdykcjach są zlokalizowane?
4. Jaki jest kwalifikowany dochód albo strata w każdej jurysdykcji?
5. Jakie podatki można uznać za podatki kwalifikowane?
6. Czy efektywna stawka podatkowa jest niższa niż 15%?
7. Jeżeli tak — kto ma pobrać podatek wyrównawczy?

Różnica: ustawa / dyrektywa / OECD

Polska ustawa nie mówi potocznie: „Pillar 2”. Używa języka opodatkowania wyrównawczego i konkretnych podatków z art. 1. Dla polskiej spółki to właśnie ustawa jest podstawą obowiązków.

Dyrektywa UE pokazuje ramę wspólną dla państw członkowskich. Mówi, że w UE mają działać mechanizmy minimalnego skutecznego opodatkowania: IIR, UTPR i możliwość kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego.

OECD pokazuje model międzynarodowy. Model Rules i Commentary wyjaśniają, jak system ma działać spójnie między państwami.

Egzaminacyjnie

Pytanie: Czy Pillar 2 oznacza, że każda spółka ma zapłacić 15% CIT?

Odpowiedź: Nie. Pillar 2 nie jest zwykłym CIT. To dodatkowy system kalkulacji, który bada efektywne opodatkowanie kwalifikowanego dochodu grupy w danej jurysdykcji. Jeżeli efektywne opodatkowanie jest poniżej 15%, może powstać podatek wyrównawczy.

Jak zapamiętać?

CIT pyta: ile podatku wynika z lokalnej ustawy.

Pillar 2 pyta: czy po lokalnych podatkach grupa osiągnęła minimum 15% efektywnego opodatkowania w danej jurysdykcji.

Ryzyka błędnego rozumienia

• Nie mylić Pillar 2 z jednym światowym podatkiem pobieranym przez OECD.
• Nie mylić minimalnej efektywnej stawki 15% z nominalną stawką CIT.
• Nie zakładać, że problem dotyczy tylko spółki matki.
• Nie analizować wyłącznie pojedynczej spółki bez spojrzenia na jurysdykcję i grupę.

Uwagi praktyczne

Przy wdrożeniu najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy grupa jest w zakresie Pillar 2. Dopiero potem ma sens rozmowa o kalkulacji podatku, safe harbour, raportowaniu i ewentualnej zapłacie.