podatek wyrównawczy

Podatek wyrównawczy pojawia się wtedy, gdy zwykłe lokalne opodatkowanie nie wystarcza, aby grupa osiągnęła minimalny efektywny poziom 15% w danej jurysdykcji. System Pillar 2 nie dopisuje automatycznie brakującego CIT. Najpierw wymaga specjalnej kalkulacji, która opiera się na kwalifikowanym dochodzie, podatkach kwalifikowanych i zasadach przypisania podatku.

W polskiej ustawie pojęcie podatku wyrównawczego występuje w trzech konkretnych postaciach. Krajowy podatek wyrównawczy dotyczy nisko opodatkowanych zysków w Polsce. Globalny podatek wyrównawczy dotyczy polskich jednostek dominujących. Podatek wyrównawczy od niedostatecznie opodatkowanych zysków działa jako mechanizm końcowy, gdy podatek nie został pobrany wcześniej.

Jak to działa w praktyce

Grupa liczy efektywną stawkę podatkową w jurysdykcji. Jeżeli jest niższa niż 15%, ustala nadwyżkę zysku i oblicza podatek wyrównawczy. Następnie sprawdza, który mechanizm ma prawo ten podatek pobrać.

Przykład

W państwie X grupa ma kwalifikowany dochód i efektywne opodatkowanie 8%. Po kalkulacji Pillar 2 wychodzi kwota podatku wyrównawczego. Jeżeli państwo X ma kwalifikowany podatek krajowy, może pobrać go lokalnie. Jeżeli nie, podatek może przejść na poziom jednostki dominującej albo UTPR.

Pełne wyjaśnienie

O co naprawdę chodzi?

Podatek wyrównawczy to „dopłata” do minimalnego poziomu opodatkowania.

Najprostszy obraz:

• minimalny poziom w Pillar 2 to 15%,
• grupa w danej jurysdykcji jest efektywnie opodatkowana np. na 9%,
• system sprawdza, czy trzeba wyrównać brakujące opodatkowanie.

Ale uwaga: to nie jest proste działanie „15% minus lokalny CIT”. Podatek wyrównawczy liczy się według własnych zasad: kwalifikowany dochód, podatki kwalifikowane, efektywna stawka, nadwyżka zysku, substrat majątkowo-osobowy i ewentualne odliczenia.

Krok po kroku

Krok 1 — policz efektywną stawkę podatkową.

Najpierw trzeba ustalić, czy w danej jurysdykcji opodatkowanie jest poniżej 15%.

Krok 2 — ustal podstawę do wyrównania.

Nie zawsze całe kwalifikowane zyski podlegają dopłacie. Znaczenie ma m.in. substrat majątkowo-osobowy, czyli część zysku powiązana z realną działalnością.

Krok 3 — ustal, który mechanizm poboru działa.

Podatek może być pobrany lokalnie, przez jednostkę dominującą albo przez UTPR.

Mechanizm działania

Podatek wyrównawczy pojawia się, gdy:

1. grupa jest objęta zakresem Pillar 2,
2. w danej jurysdykcji występuje kwalifikowany dochód,
3. efektywna stawka podatkowa jest niższa niż 15%,
4. po zastosowaniu zasad kalkulacyjnych powstaje kwota podatku do pobrania.

Do kalkulacji potrzebne są przede wszystkim dane o dochodzie, podatkach kwalifikowanych, odroczonym podatku, ulgach, korektach księgowych, aktywach trwałych i kosztach pracowniczych.

Różnica: ustawa / dyrektywa / OECD

Polska ustawa rozbija podatek wyrównawczy na konkretne mechanizmy. Dlatego przy polskiej analizie zawsze trzeba wskazać, czy chodzi o globalny, krajowy czy UTPR.

Dyrektywa pokazuje sens: dodatkowy podatek pojawia się wtedy, gdy efektywna stawka w jurysdykcji jest poniżej 15%.

OECD daje techniczną kalkulację Top-up Tax, w tym efektywną stawkę podatkową, nadwyżkę zysku i redukcje związane z podatkiem lokalnym.

Egzaminacyjnie

Pytanie: Czy podatek wyrównawczy to po prostu dopłata CIT do 15%?

Odpowiedź: Nie. To odrębny mechanizm Pillar 2. Punktem startu jest porównanie efektywnej stawki do 15%, ale sama kwota podatku zależy od szczegółowej kalkulacji, w tym kwalifikowanego dochodu, podatków kwalifikowanych i substratu majątkowo-osobowego.

Jak zapamiętać?

Podatek wyrównawczy nie pyta: jaka jest stawka CIT w ustawie.

Pyta: czy po kalkulacji Pillar 2 grupa osiągnęła minimalne efektywne opodatkowanie.

Ryzyka błędnego rozumienia

• Nie mylić podatku wyrównawczego z klasycznym CIT.
• Nie liczyć go wyłącznie od wyniku podatkowego CIT.
• Nie utożsamiać ogólnego pojęcia z jednym konkretnym podatkiem z polskiej ustawy.
• Nie zapominać, że podatek może zostać pobrany przez różne mechanizmy.

Uwagi praktyczne

Najpierw trzeba ustalić, o który podatek wyrównawczy chodzi. To kluczowe, bo inny podmiot może być podatnikiem, inne dane mogą być potrzebne i inny mechanizm zapłaty może mieć zastosowanie.